Täzelikler - Mary lukmançylyk orta hünär okuw mekdebi

13.09.2024

263

Aşgabatda CARICC-iň çäklerindäki hyzmatdaşlyk boýunça brifing geçirildi

2024-nji ýylyň 12-nji sentýabrynda Aşgabatda «Neşe wehimine garşy göreşmegiň sebit guraly hökmünde CARICC-iň maksatlary, wezipeleri, gazanan üstünlikleri we geljekki mümkinçilikleri» atly brifing geçirildi. Bu barada Türkmenistanyň DIM-niň web-saýtynda habar berilýär. Merkezi Aziýanyň sebitleýin maglumat utgaşdyryş merkeziniň (CARICC) Türkmenistanyň Daşary işler ministrligi bilen bilelikde gurnan brifingine Türkmenistanyň degişli ministrlikleriniň we pudak edaralarynyň wekilleri, ýurdumyzda akkreditlenen diplomatik wekilhanalaryň we halkara guramalarynyň ýolbaşçylary we bilermenleri gatnaşdylar.Çäräniň dowamynda Türkmenistanyň Daşary işler ministriniň orunbasary Mähri Bäşimowa çykyş etdi. Ol öz çykyşynda häzirki döwrüň howplaryny we wehimlerini ýeňip geçmekde, şol sanda CARICC-iň taslamalarynyň çäklerinde Türkmenistanyň halkara we sebit hyzmatdaşlygyny işjeň ilerletmäge ýardam bermegi dowam etjekdigini belledi.Brifingiň açylyş dabarasynda CARICC-iň direktory A.Ýazlyýew we BMG-niň Neşe serişdelerine we jenaýatlara garşy göreşmek baradaky Müdirliginiň Sebit wekili O. Stolpe hem çykyş etdiler.Çäräniň dowamynda oňa gatnaşyjylar CARICC-iň sebit we halkara derejesinde alyp barýan işleriniň netijeleri baradaky çykyşlary diňlediler, şeýle hem neşe serişdeleriniň halkara söwdasyna garşy göreşde hyzmatdaşlygy giňeltmegiň mümkinçiliklerini ara alyp maslahatlaşdylar.

Doly oka

263

12.09.2024

183

Gruziýanyň döwlet uniwersitetinde Magtymguly Pyragynyň auditoriýasynyň açylyş dabarasy

2024-nji ýylyň 11-nji sentýabrynda beýik türkmen şahyrynyň 300 ýyllygyna bagyşlanyp, Tbilisi şäherinde ýerleşýän Suhumi döwlet uniwersitetinde Magtymguly Pyragynyň auditoriýasynyň açylyş dabarasy geçirildi. Suhumi döwlet uniwersitetiniň ýakyndan ýardam bermeginde Türkmenistanyň Gruziýadaky ilçihanasy tarapyndan bu auditoriýanyň tanyşdyrylyşyny gurnaldy.Çärä Türkmenistandan gelen wekiliýet, uniwersitetiň professor mugallymlary we talyplary gatnaşdylar.Türkmenistanyň Gruziýadaky Ilçisi D.Seýitmämmedow bu ýere ýygnananlaryň öňünde çykyş edip, medeni-ynsanperwer ugry häzirki zaman türkmen-gruzin döwletara gepleşikleriniň aýrylmaz bölegi bolup durýandygyny belläp geçdi. Häzirki wagtda dünýäde medeni gepleşikleriň orny we ähmiýeti barha artýar. Bu bolsa, ýurtlaryň arasynda özara hormat goýmak, deňhukuklylyk we aç-açanlyk esasynda gurnalýan gatnaşyklary pugtalandyrmagyna ýardam edýän intellektual meýdança bolup çykyş edýär.Çärä gatnaşan türkmen wekiliýetiniň agzalary akyldar Magtymguly Pyragynyň ynsanperwerlige, päklige we agzybirlige çagyrýan eserleriniň bütin adamzat bahasyna ýetip bolmajak baýlykdygyny bellediler. Onuň onlarça dillere terjime edilen şygyry, dünýädäki millionlarça okyjylaryň ýüreklerine ýaň salýar.Suhumi döwlet uniwersitetiniň rektory Z.Honelidze, Magtymguly Pyragy adyndaky auditoriýasynyň açylmagy gruzin halkynyň Magtymguly Pyragynyň döredijiligi, türkmenleriň taryhy, medeniýeti, däp-dessurlary bilen giňden tanyşmagyna, şeýle hem oňyn ynsanperwer gepleşikleriň, dostlukly gatnaşyklaryň we iki ýurduň halklarynyň arasynda özara düşünişmegi berkitmäge goşant goşjakdygyna ynam bildirdi.Çäräniň soňunda türkmen artistleriniň ýerine ýetirmeginde türkmen halk sazlary ýaňlandy.

Doly oka

183

11.09.2024

204

Nisa — Parfiýanyň gadymy şäheri

Aşgabatdan 18 kilometr daş aralykda, Köpetdagyň etegindäki Bagyr obasynyň gözel jülgesinde gadymyýetiň meşhur şäherleri diýlip hasaplanýan Köne we Täze Nisanyň gadymy galyndylary ýerleşýär. Köne Nisanyň galyndylary antik dünýäde harby we ykdysady kuwwaty boýunça Beýik Rim bilen bäsleşen hem-de bir wagtlar güýçli we kuwwatly döwlet diýlip hasaplanan beýik Parfiýa döwletiniň merkeziniň galyndylary bolup durýar. Parfiýanyň ençeme şäherleri we obalary Beýik Ýüpek ýolunyň amatly söwda ýollarynyň ugrunda ýerleşipdir, şolaryň arasynda Nisa esasy şäher bolupdyr.Ep-esli wagtyň dowamynda Nisa Gündogaryň baý we gurply şäherleriniň biri diýlip hasaplanypdyr. Muňa syýahatçylaryň ýol ýazgylary-da şaýatlyk edýär. Syýahatçylaryň häzirki nesilleri ýaly, orta asyrlardaky zyýaratcylar hem özleriniň daş-töweregindäki dünýä baradaky bilimleri edinmek isläpdirler. Gaýduwsyz we ruhubelent syýahatçylar näbelli ýagdaýlardan howatyrlanman, nätanyş ýerleri görmek, şol ýerleriň howasyndan dem alyp görmek, bu ýerlerde ýaşaýan halklar hem-de olaryň özboluşly medeniýeti we durmuşy bilen tanyşmak üçin, uzakdaky ýerlere tarap ýola düşüpdirler.Arap syýahatçysy we geograf al Istahri (850 - 934) Nisa barada gürrüň beren mahalynda, X asyrda bu şäheriň şol wagtky Merwiň ýarsyna barabar bolandygyny belleýär. Başga bir arap syýahatçysy we taryhçy al Makdisi (945 - 1000) Gündogaryň musulman şäherleriniň aglabasyna baryp görüpdir we şol ýerde bolan mahalyndaky ýagdaýlar barada jikme-jik hasabatlary düzüpdir. Ol şeýle belleýär: “Nisada gür baglar bilen gurşalan köçeleriň 70-si bar”. Onuň sözlerine görä, “Nisa – giň, sagdyn, bol suwly we ýaýaşyş üçin amatly şäher, bu ýerde baglar biri-birine ýanaşyk ösýär we datly miweleri berýär, esasy metjit owadan bezelipdir, çörek örän ýakymly tagamly, bazar hatar-hatar görnüşinde ýerleşýär we bu ýerde gymmatly we seýrek duşýan zatlara gabat gelmek bolýar”. Bulardan başga-da, arap çeşmelerinde Nisada köp sanly hammamlaryň bardygy we bularyň diwarlaryna nagyşlar şekillendirilendigi barada ýakymly sözler aýdylýar. Arap syýahatçylarynyň ýene-de bir topary Nisany “Horasanyň galla mekany” diýip atlandyrypdyr. XI-XII asyrlarda Nisa has ýokary derejede ösüş gazanypdyr, şonda bu şäher Beýik Seljuklaryň döwletiniň düzümine goşulypdyr.Beýik Ýüpek ýolunyň ugurlary boýunça ilkinji gezek Nisa gelen daşary ýurtlysöwdagärler we syýahatçylar, ilçileriň wekiliýetleri (delegasiýalary) ozal görülmedik, belent, birgeňsi we öz mertebesini saklaýan hem-de tutuş gadymy dünýäni bendi eden täsin bedewleriň gözelligine haýran galypdyrlar. Bu daýaw we ajaýyp liniýaly bedewler Gadymy Rimde “parfiýa atlary”, Hytaýda “behişdi bedewler” diýlip atlandyrylypdyr. Tanymal rus taryhçysy A. Petrow şeýle belleýär: “Saklanyp galan ýazuw görnüşindäki subutnamalar we gaýalaryň ýüzündäki gadymy şekiller atlaryň bu tohumyny häzirki döwürde hakykatdan-da, ajaýyp ahalteke bedewlerine deňemegiň zerurdygyny şek-şübhesiz äşgär edýär”.Nisanyň dürli görnüşdäki ýerli we başga ýerlerden getirilen harytlardan doldurylan bazarlary dürli hyzmatlaryň berjaý edilýändigi üçin töleg we paçlar görnüşinde şaheriň gaznasyna uly möçberde girdeji getiripdir. Bu ýerde dürli reňkdäki zatlarda gözüň eglenýärdi: reňkli çadyrlarda täzelikde soýlan mallaryň eti, tüwi, dürli görnüşdäki miweler, gawun-garpyzlar we başga ýurtlardan getirilen del zatlar satylypdyr. Söwda edilýän hatarlar aýnadan we gönden ýasalan zatlardan, küýzelerden doldurylypdyr. Zergärçilik we şekillendiriş sungatyna degişli zatlar hödürlenipdir. Ýerli ussalar tarapyndan döredilen ajaýyp önümler Aziýanyň we Ýewropanyň birgiden şäherlerinden gelen söwdagärlerde içgin gyzyklanma döredipdir. Nisanyň bazarlary şäherdäki esasy ýerler bolupdyr, bu ýerlerde dürli ýurtlardan gelen adamlar şäherliler, olaryň medeniýeti, gözel künjekler, däp-dessurlar we adatlar barada täze we gyzykly maglumatlar bilen tanşypdyrlar. Bu ýerlerde adamlar küşt oýnapdyr, aýdym-sazlar we şahyrlaryň düzen goşgulary diňlenipdir, başga ýurtlardan gelen täjirler bolsa, täsin galdyrýan ýagdaýlar we uzakdaky ýerlere täsirli syýahatlar barada gürrüň beripdirler. Nisanyň bazarlarynda meşhur pafiýa halylaryna uly isleg bildirilipdir, bular Gündogar we Ýewropa ýurtlaryndan gelen söwdagärler höwes bilen, satyn alypdyr. Söwda-pul gatnaşyklarynyň ösüşi Nisanyň Gündogaryň ykrar edilen ykdysady merkezleriniň birine öwrülmegine degerli ýardam beripdir. Beýik Ýüpek ýolunyň ähli ugurlarynda bu meşhur şäher baradaky gürrüňler ýaýrapdyr.Orta asyrlarda Nisanyň senetçileri tarapyndan ýüpekden, ýüňden, zygyrdan taýýarlan ajaýyp matalaryna Beýik Ýüpek ýolunyň dürli ugurlarynda uly isleg bildirilipdir, şeýle hem bu matalar Kiçi Aziýa, Eýrana, Müsüre, Ýewropadaky ýurtlara eksport edilipdir. VIII - IX asyrlarda Nisada keramika sungaty ösüşiň iň ýokary derejesine ýetipdir. Bu ýerde köp litlrik owadan amforalar (küýze görnüşli gaplar), däne saklamak üçin syrçaly küýzeler, azyk önümleri, şerap we suw saklamak üçin syrça bilen örtülen küýzeler öndürilipdir, iýmit üçin niýetlenen gaplara reňkli syrça çalnyp, “Şu gabyň eýesine uzak ömür dileg edýäris” diýen ýaly sözler ýazylypdyr. Diýmek, gadymy döwürde-de mahabat we harydy satmak boýunça marketologlar bolupdyr.Nisa Beýik Ýüpek ýolunyň taryhynda esasy ýerleriň birine öwrülipdir, hut Nisa arkaly, köp sanly şäherler özara peýdaly gatnaşyklary ýola goýupdyrlar. Kontinentleri baglanyşdyrýan uly ýol Nisa arkaly we şondan aňryk geçmek bilen birlikde, Ortaýer deňzindäki portlara eltipdir. Şoňa görä-de, Türkmenistanyň Prezidentiniň edebi işinde Nisanyň Beýik Ýüpek ýolunyň ösüşiniň taryhyndaky orny we ähmiýeti barada aýratyn bölümde beýan edilmegi ýöne ýerden däldir.Ençeme asyr geçip, birgiden zatlar geçmişde galdy, bu meşhur şäher öňden bäri ýok, ýöne onuň ýerleşen ýerinde arheologlar tarapyndan ellin medeniýetine degişli täsin galdyrýan sungat we arhitektura eserleri tapyldy, bular Nisanyň belentlige we şan-şöhrata eýe bolandygyny äşgär edýän subutnamalar bolup durýar. Nisanyň ýadygärlikleriniň medeni we taryhy gymmatlygy 2007-nji ýylda bu gadymy şäheriň galyndylarynyň ÝUNESKO-nyň Bütindünýä mirasynyň sanawyna goşulmagy arkaly tassyklandy.

Doly oka

204

10.09.2024

59

Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleriniň ikisinde elektron žurnallary dörediler

Türkmenistan Ministrler Kabinetiniň 6-njy sentýabrda geçirilen mejlisinde Türkmenistanyň ýokary okuw mekdepleriniň ikisinde ýurduň we dünýäniň ylym-bilim giňişliginde we ylmy dünýäsinde ýurdumyzyň ýaş alymlarynyň ylmy işlerini hem-de innowasion ylmy işläp taýýarlamalaryny giňden ýaýmak üçin çärýekde bir gezek elektron görnüşde türkmen, iňlis, rus dillerinde internet ulgamy arkaly okyjylar köpçüligine ýetirmek barada aýdyldy.Döwletmämmet Azady adyndaky Türkmen milli dünýä dilleri institutynyň «Filologiýanyň meseleleri» atly ylmy-usuly žurnaly we Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň «Innowasiýa ykdysadyýeti we durnukly ösüş» ylmy-amaly žurnaly hakynda gürrüň edildi. Elektron neşirleriň ikisem bu ýokary okuw mekdepleriniň resmi web-saýtlarynda okyjylara hödürlener.«Filologiýanyň meseleleri» elektron žurnalynda ýurdumyzyň we daşary ýurtly alymlaryň hem-de talyplaryň filologiýanyň taglymat we amaly meseleleri, dünýä halklarynyň dilleriniň hem-de edebiýatynyň, şol sanda türkmen diliniň we edebiýatynyň taryhy, okatmagyň usulyýetleri, terjime işleri we beýleki meseleler barada makalalaryny neşir etmek meýilleşdirilýär. Neşiriň esasy maksady talyplaryň, aspirantlaryň, dalaşgärleriň we ýaş alymlaryň ylmy gözleglerini goldamak, olary ylmy-barlag işlerine gatnaşmaga höweslendirmek, şeýle hem milli bilim we ylym ulgamynyň ösmegine ýardam bermekdir. Žurnalyň neşirlerinde täze işläp taýýarlamalara, ylmy-amaly barlaglaryň dürli ugurlaryndaky täzelikler baradaky habarlara aýratyn üns bermek meýilleşdirilýär.«Filologiýanyň meseleleri» žurnalynyň redaksiýasynyň geňeş agzalarynyň hatarynda onuň işini maksada gönükdirilen we täsirli etmek üçin Türkmenistanyň we daşary ýurtlaryň ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlary, ylmy-barlag institutlarynyň alymlary bar. Žurnalyň birinji sanynda dil biliminiň, edebiýaty öwreniş ylmynyň, lingwodidaktikanyň we pedagogikanyň wajyp meseleleri boýunça makalalar, şeýle hem çeper eserler bar.«Innowasiýa ykdysadyýeti we durnukly ösüş» elektron žurnalynyň sahypalarynda ykdysadyýet we ykdysady ösüş taglymatyna, innowasiýa ykdysadyýetiniň aýratynlyklaryna, durnukly ösüşiň ylmy esaslaryna, maliýe-bank ulgamynyň meselelerine bagyşlanan makalalar çap ediler, bu bolsa alymlaryň, bilermenleriň, telekeçileriň we talyplaryň arasynda tejribe alyşmak üçin mümkinçilikler döredýär.«Innowasiýa ykdysadyýeti we durnukly ösüş» žurnalynyň redaksiýasynyň geňeş agzalarynyň arasynda ýerli we daşary ýurtly ykdysadyýetçi alymlar bar. Şu günler žurnalyň birinji sanyny taýýarlamak boýunça işjeň işler alnyp barylýar we ol ýakyn wagtda institutyň saýtynda okyjylara elýeterli bolar. Elektron žurnalyň döredilmegi Türkmen döwlet ykdysadyýet we dolandyryş institutynyň mugallymlarynadyr talyplaryna döredijilik we ylmy işleri üçin täze mümkinçilikler açýar. Täze neşir instituta ylym- bilim merkezi hökmünde halkara abraýyny artdyrmaga mümkinçilik berer we dünýä ylmy ulgamyna işjeň goşulmagyna ýardam eder.

Doly oka

59

07.09.2024

211

ABŞ-nyň Türkmenistandaky täze bellenilen Ilçisi işiniň ileri tutulýan ugurlaryny beýan etdi

Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň Türkmenistanda ýakynda täze bellenilen Ilçisi Elizabet Rud ABŞ-nyň Aşgabatdaky ilçihanasynyň täze toplumynda özüniň ilkinji metbugat-maslahatyny geçiridi. Diplomat žurnalistler bilen duşuşygyň dowamynda täze wezipede alyp barjak işiniň möhüm ugurlaryny beýan etdi.Amerikanyň diplomatik wekilhanasynyň ýolbaşçysy işiniň esasy dört ugruny belläp geçdi. Olar: howa meselesi, ykdysady ulgamda hyzmatdaşlyk, şeýle hem howpsuzlygy pugtalandyrmak we adam hukuklaryny ösdürmek. Şeýle hem Elizabet Rud iki ýurduň halklarynyň arasyndaky gatnaşyklary giňeltmegi maksat edinýändigini aýdyp, şeýle diýdi: “Meniň işimiň ýene-de bir ugry adamlarymyzyň, halklarymyzyň arasyndaky gatnaşyklary giňeltmekden ybarat bolar. Geçen hepde meniň Maryda amerikan toplumyna saparym boldy. Men ýaşlaryň takyk ylymlar babatda bolşy ýaly, olaryň iňlis diline erk etmek başarnyklaryny ösdürmek babatdaky tutanýerliliklerinden-de örän ruhlandym”. ABŞ-nyň Türkmenistandaky täze bellenilen Ilçisi žurnalistler bilen söhbetdeşliginiň dowamynda ýurdumyzyň dürli künjeklerindäki howpsuzlykdan hem-de tebigatdan täsirlenendigini gürrüň berdi. Diplomat medeni-taryhy ýadygärlikler barada belläp, olaryň goralyp saklanylyşyna haýran galandygyny hem-de bu ugurda ABŞ-nyň Ilçisiniň ýadygärlikleri goramak gaznasy tarapyndan mundan beýläk-de işleri dowam etjekdigini aýtdy.

Doly oka

211

04.09.2024

146

Arkadag şäheri Koreýa Respublikasynda geçirilen World Smart City Expo sergisinde tanyşdyryldy

Arkadag şäheriniň diwarlygy 3-nji sentýabrda Koreýa Respublikasynyň Goýan şäherinde açylan World Smart City Expo-2024 Halkara sergisinde görkezildi.Türkmenistanyň wekilýeti serginiň açylyş dabarasyna gatnaşdy diýip, Türkmenistanyň Koreýadaky ilçihanasynyň web-saýtynda habar berilýär.Bu ýerde Arkadag "akylly" şäheriniň diwarlygynda onuň mümkinçilikleri we aýratynlyklary bilen sergä gelýän myhmanlary ýakyndan tanyşdyrylýar.Jemi World Smart City Expo-2024 sergisi 116 pawilýondan ybarat. Sergä Koreýa Respublikasynyň welaýatlary, 60-dan gowrak ýurduň ministrleri, ministrleriň orunbasarlary we welaýat häkimleri derejesindäki wekilleri gatnaşýar diýip, çeşme belleýär.

Doly oka

146

02.09.2024

237

Magtymguly adyndaky umumybilim berýän orta mekdebiň açylyş dabarasy

1-nji sentýabrda Täjigistanyň Hatlon welaýatynyň Dusti etrabynda hormatly Prezidentimiziň tagallasy bilen gurlup ulanmaga berlen Magtymguly adyndaky umumybilim berýän orta mekdebiň açylyş dabarasy boldy. Bu şanly waka iki dostlukly halkyň hoşniýetli gatnaşyklaryny üpjün edýär, medeni we ynsanperwer ugurlarda hyzmatdaşlygy has-da pugtalandyrýar. Täjigistanyň Hatlon welaýatynyň Dusti etrabynda Magtymguly adyndaky 540 orunlyk umumybilim berýän orta mekdebiň açylyş dabarasy ýokary derejede geçirildi. Hormatly Prezidentimiz Serdar Berdimuhamedowyň we Täjigistan Respublikasynyň Prezidenti Emomali Rahmonyň sanly ulgam arkaly aragatnaşyga çykmaklary we çykyşlarynyň çuňňur mana eýe bolmagy aýratyn bellärliklidir. Şanly waka mynasybetli Gurbanguly Berdimuhamedow adyndaky Howandarlyga mätäç çagalara hemaýat bermek boýunça haýyr-sahawat gaznasyndan 1-nji synpa barýan okuwçylara «Bilimli» markaly noutbuklar we «Toyota Coaster» kysymly awtobus sowgat hökmünde gowşuryldy. Bu waka mekdebiň okuwçylaryny we ata-enelerini hem, mugallymlaryny hem diýseň begendirdi, köňülleri buýsanja beslendi. Şanly dabarada aýdym-sazyň owazy belentden ýaňlandy. Şeýle hem umumybilim berýän mekdebiň ýanyndaky Magtymguly Pyragynyň ýadygärligine gül goýmak dabarasy geçirildi.Bu döwrebap mekdep hem ýaşlaryň bilim öwrenmegine uly mümkinçilikleri açýar. Mekdebiň okuw otaglarynda okatmagyň iň döwrebap usullaryndan peýdalanmaga, okuw-usulyýet işini kämilleşdirmäge şertler döredilendir. Bu mümkinçilikler mugallymlary hem, bu ýerde bilim öwrenjek ýaşlary hem aýratyn buýsandyrýar.Alamyşowa Oguljahan,Türkmenistanyň Bilim ministrliginiňUmumy orta bilim bölüminiň baş hünärmeni.

Doly oka

237

30.08.2024

51

Owganystanyň wekiliýeti Aşgabatda birnäçe duşuşyklary geçirdiler

Düýn ýurdumyzda saparda bolýan Owganystanyň Magdan we nebit önümleri ministriniň wezipesini ýerine ýetiriji H.Badriniň ýolbaşçylygyndaky wekiliýetiň agzalary paýtagtymyzda geçirilen duşuşyklara gatnaşdylar.Myhmanlar ähli ugurlar boýunça sazlaşykly ösüş ýoluna düşen Türkmenistan bilen hyzmatdaşlygy ösdürmäge uly gyzyklanma bildirýändiklerini nygtadylar.Geçirlen duşuşyklarda ikitaraplaýyn gatnaşyklary ösdürmegiň meseleleri we bilelikdäki taslamalary amala aşyrmagyň giň möçberli meýilnamalary ara alnyp maslahatlaşyldy.Owganystanly myhmanlar halkara hyzmatdaşlygyny ösdürmek üçin ähli zerur mümkinçilikleriň döredilen ýurdy hökmünde ykrar edilen Türkmenistanda amala aşyrylýan taslamalara gatnaşmaga uly gyzyklanma bildirýändiklerini nygtadylar.Goňşy ýurduň wekiliýetiniň sapary dowam edýär.

Doly oka

51

29.08.2024

52

BILIMLI NESIL — WATANYŇ GELJEGI

Hormatly Prezidentimiziň parasatly baştutanlygynda Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe ýurdumyzyň ösüşiniň, uzak möhletli döwlet maksatnamalarynyň amala aşyrylmagynyň möhüm şerti hökmünde milli bilim ulgamynyň döwrebaplaşdyrylmagyna aýratyn ähmiýet berilýär. Bilim edaralarynyň işi milli ýörelgelere we öňdebaryjy dünýä tejribelerine laýyklykda barha kämilleşdirilýär.Ak mermerli paýtagtymyzyň umumybilim berýän orta mekdeplerinde hem golaýlap gelýän täze okuw ýylyny guramaçylykly garşylamak üçin taýýarlyk işleri geçirildi.Ýurdumyzyň ýüregi bolan Aşgabat şäheriniň bilim edaralarynda, şol sanda 146 sany orta mekdepde we 189 sany çagalar bagynda ýeňil hem-de düýpli abatlaýyş işleri geçirilip, olar täze okuw ýylyna doly taýýar edildi. Okuwçylaryň 1-nji sentýabrdan başlap döwrebap, häzirki zaman şertlerinde bilim almagy üçin ähli şertler döredildi. Şu ýyl Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň we Gahryman Arkadagymyzyň adyndan 1-nji synpa kabul edilen 17 müň 864 okuwça «Bilimli» atly noutbuk kompýuterleri sowgat berler.Daşary ýurt dillerini okatmagy kämilleşdirmegiň konsepsiýasynyň meýilnamasyna laýyklykda, daşary ýurt dillerine ýöriteleşdirilen orta mekdepleriň gerimini giňeltmek boýunça işler dowam etdirilýär. Täze okuw ýylynda paýtagtymyzda ýöriteleşdirilen orta mekdepleriň 52-si hereket eder hem-de olaryň 33-sinde daşary ýurt dilleri çuňlaşdyrylyp öwrediler.Bilim ulgamyny döwrebap guramakda okuw mekdeplerini hünärmenler bilen üpjün etmek esasy wezipeleriň biridir. Täze okuw ýylyna taýýarlygyň çäginde bilim edaralaryny mugallymlar bilen üpjün etmek meselesine aýratyn ähmiýet berildi. Şonuň bilen baglylykda, 2024-2025-nji okuw ýylynda pedagogik ugurly orta hünär we ýokary okuw mekdeplerini tamamlanlaryň jemi 1 müň-den gowragy paýtagtymyzyň bilim edaralaryna işe ýollanyldy.Şu ýylyň dowamynda jemi 1650 sany bilim işgäri pedagogik ugurly ýokary okuw mekdeplerindäki hünär derejesini ýokarlandyryş fakultetlerinde, Türkmenistanyň Milli bilim institutynda, Baş bilim müdirliginiň ýanyndaky Hünär derejesini ýokarlandyryş merkezinde guralan okuwlara gatnaşdylar.Bilim edaralarynyň okuw kitaplary, okuwusuly gollanmalar bilen yzygiderli üpjün edilmegine, olaryň aýawly saklanylmagyna, netijeli peýdalanylmagyna, elektron resminamalar dolanyşygy ulgamyny we internet web saýtlaryny döretmek, maglumat-aragatnaşyk ulgamlarynyň kiberhowpsuzlygyny üpjün etmek meselelerine aýratyn üns berilýär.2023-2024-nji okuw ýylynda paýtagtymyzyň mekdep okuwçylary halkara olimpiadalarda, döredijilik bäsleşiklerinde üstünlikli çykyş edip, 57 medala, şol sanda 11 altyn, 17 kümüş, 29 bürünç medala, halkara internet bäsleşiginde 2 altyn medala, 119 sany I, II we III derejeli diplomlara mynasyp boldular. Şolaryň hatarynda Gazagystan Respublikasynda geçirilen 20-nji Halkara Žautykow olimpiadasynda, Malaýziýanyň Kuala-Lumpur şäherinde geçirilen iňlis dili dersi boýunça halkara bäsleşikde, Bolgariýanyň Warna şäherinde geçirilen BMO-2024 matematika olimpiadasynda, Litwa döwletiniň Wilnýus şäherinde geçirilen VILIPO-2024 (Wilnýus halkara taslama olimpiadasy) taslama bäsleşiginde, Özbegistan Respublikasynda geçirilen AVICENNA adyndaky halkara biologiýa, şeýle-de Muhammet Al-Horezmi adyndaky Ýaşlaryň halkara matematika olimpiadalarynda, Türkiýe Respublikasynyň Antalýa şäherinde geçirilen ýaş mekdep okuwçylarynyň 28-nji Balkan matematika olimpiadasynda, Russiýa Federasiýasynyň Hanty-Mansiýsk şäherinde geçirilen halkara ylmy fizika olimpiadasynda (International Scientific Physics Olympiad, ISPhO), Beýik Britaniýanyň we Demirgazyk Irlandiýanyň Birleşen Patyşalygynyň Bat şäherinde geçirilen 65-nji halkara matematika olimpiadasynda, şeýle-de Türkmenistanyň Ylymlar akademiýasynyň Tehnologiýalar merkeziniň 10 ýyllygy mynasybetli mekdep okuwçylarynyň arasynda «Ýaş innowatorlar» atly ylmy-döredijilik bäsleşiginiň döwlet tapgyrynda öz zehin-başarnyklaryny görkezip, baýrakly orunlary eýeländiklerini bellemek buýsançlydyr.Paýtagtymyzda ýerleşýän orta mekdeplerde «Altyn asyryň altyn zehinleri» atly ders hem-de taslama bäsleşigi, ýöriteleşdirilen mekdepleriň okuwçylarynyň arasynda robot tehnikasy, takyk we tebigy ugurly okuw dersleri boýunça ylmy-döredijilik bäsleşikleri, akyldar şahyrymyz Magtymguly Pyragynyň doglan gününiň 300 ýyllyk ýubileýi, şeýle-de 2024-nji ýylyň «Türki dünýäniň beýik şahyry we akyldary Magtymguly Pyragynyň ýyly» diýlip yglan edilmegi mynasybetli umumybilim berýän mekdepleriň 4 — 11-nji synp okuwçylarynyň arasynda «Magtymguly Pyragynyň döredijiligi — ylham çeşmämiz» diýen at bilen döredijilik bäsleşikleri, umumybilim berýän mekdepleriň kiçi ýaşly okuwçy gyzlarynyň arasynda «Iň eýjejik gyzjagaz — 2024», mekdebe çenli çagalar edaralarynyň körpeleriniň gatnaşmagynda daşary ýurt dilleri boýunça «Berekella, pälwanlar!», «Körpe wäşiler», «Dil bilen dünýäni gezer», «Diller — dostluk köprüsi» atly bäsleşikler, Çagalary goramagyň halkara güni mynasybetli «Garaşsyz, Bitarap eziz Diýarda ýaňlansyn elmydam çaga gülküsi!», «Arkadag Serdarly bagtyýar nesiller — Watanyň guwanjy» atly aýdym-sazly medeni çäreler geçirildi.Berkarar döwletiň täze eýýamynyň Galkynyşy döwründe bilim özgertmelerini durmuşa ornaşdyrmakda döredijilikli zähmet çekýän, hünärine ussat bilim işgärlerini hem-de nusgalyk işler ýola goýlan göreldeli bilim edaralaryny ýüze çykarmak, olary höweslendirmek maksady bilen geçirilen bäsleşikleriň döwlet tapgyrynda Aşgabat şäheriniň orta we ýöriteleşdirilen orta mekdepleriniň, çagalar bakja-baglarynyň birnäçesi, ussat bilim işgärleri baýrakly orunlara mynasyp boldular.Arkadagly Gahryman Serdarymyzyň: «Ata-babalarymyzyň watansöýüjilik ruhuny, ynsanperwerlige ýugrulan durmuş kadalaryny, zähmet däplerini, asylly milli häsiýetlerini mynasyp dowam etdirip, geljekde hem beýik maksat üçin — Garaşsyz Diýarymyzy şöhratlandyrmak üçin yhlasly okamak, öwrenmek, döretmek we gurmak bagtyýar nesillerimiziň belent borjy bolmalydyr» diýen sargydyny goldanyp durmuşa geçirilýän bilim özgertmeleri bilim ulgamynyň işgärlerinde egsilmez buýsanç duýgusyny oýarýar. Ylymly-bilimli, sagdyn bedenli, giň dünýägaraýyşly, watansöýüji nesilleri terbiýelemek üçin zehin-başarnygymyzy aýaman, netijeli we jogapkärçilikli zähmet çekjekdigimize ynandyrýarys.Milli bilim ulgamyny halkara derejede kämilleşdirmek ugrundaky nusgalyk işleri üçin Arkadagly Gahryman Serdarymyza hem-de Gahryman Arkadagymyza çäksiz hoşallygymyzy bildirýäris.Baýrammyrat ANNAÝEW, Aşgabat şäher Baş bilim müdirliginiň başlygy."Türkmenistan"29.08.2024ý. №218.

Doly oka

52

28.08.2024

77

Okuwçylar we talyplar, täze okuw ýylyňyz bagtyýarlyga beslensin!

1-nji sentýabra çenli ýene-de birnäçe gün galdy, ýöne, eýýäm çagalaryň hem-de talyp ýaşlaryň arasynda täze okuw ýylynyň ruhy duýulýar. Türkmenistanyň Beýik Saparmyrat Türkmenbaşy adyndaky Şekillendiriş sungaty muzeýiniň altynjy sergi zalynda Bilimler we talyp ýaşlar gününe bagyşlanylyp, surat we heýkel işleriniň sergisi ýaýbaňlandyryldy.Muzeýiň sungat eserleri saklanylýan jaýlarynda Bilimler we talyp ýaşlar gününe degişli suratlar bar, şolarsyz bu baradaky mazmuny žiwopis eserleri arkaly açmagy göz öňüne getirmek kyn. Olar ýyl-ýyldan saklanýan ýerini terk edip, tomaşaçylar bilen ýene-de duşuşmak üçin sergi zalyna geçirilýär. Bular, elbetde, Ýewgeniýa Adamowanyň «1-nji sentýabr» hem-de Yzzat Gylyjowyň «Kitap bazary» işleridir. «1-nji sentýabr» suratynda maşgala agzalarynyň ählisiniň birinji synpa barýan gyzjagaza gerekli zatlary jemlemek ugrunda başdan geçirýän duýgulary: kiçi oglan jigisiniň guwanjy, gyz jigisiniň gabanjy, ejesiniň buýsanjy we goňşynyň bilesigelijiligi beýan edilýär. Birinji synp gyzjagazyň özi bolsa, biraz ulumsy sebäbi ol indi okuwçy.Yzzat Gylyjowyň ýagty öwüşginlere baý «Kitap bazary» atly suraty ajaýyp eser bolup, paýtagtyň ýaşaýjylary üçin aýratyn düşnüklidir we gymmatlydyr. Ahyry, Aşgabat ýer titremesiniň netijelerinden soň, täzeden dikeldildi. Adamlar bilimlere tarap ymtyldylar, bilim bolsa şol wagtlar diňe kitaplardady. Halk suratkeşine şol döwrüň ruhuny: paýtagtyň merkeziniň binagärligini, adamlaryň özüni alyp baryşlaryny we şol wagtyň egin-eşiklerini örän takyk beýan etmek başardypdyr.«Saragt Babaýewiň ussahanasynda» atly suratynda suratkeş Babageldi Owganow dörediji ýaşlaryň halk suratkeşi bilen Oguz hanyň synag heýkelini ara alyp maslahatlaşýan pursatyny şekillendiripdir.Türkmen suratkeşleriniň işleriniň sergisiniň üsti muzeýe sowgatlar gaznasynyň surat eserleri bilen ýetirilipdir. Şunda ermeni suratkeşleriniň işleri-de goşulypdyr, olar, esasan, güllerden boglan çemenleriň natýurmort eserleridir. Şeýle güller çemeni bolsa 1-nji sentýabrda mekdepleriň hem-de ýokary okuw mekdepleriniň mugallymlary üçin baýramçylyk sowgadyna öwrülýär.Martiros Sarýanyň iki natýurmorty – ol tebigatyň sentýabr aýy üçin taýýarlan iň datly nygmatlary barada gürrüň berýän eserler.Serginiň açylyş dabarasyna Türkmenistanyň Suratkeşler birleşmesiniň we Türkmen döwlet medeniýet institutynyň wekilleri gatnaşdylar. Sergi tomaşaçylara oňyn duýgulary bagyş etdi.

Doly oka

77

Täzelikler we habarlar